"BYD'ye 1 milyar dolarlık ceza kesilecek" iddiası

Fatih Altaylı, sosyal medya hesabından şu bilgilere yer verdi:

Geçen hafta şubat ayının en çok satan otomobil markaları açıklandı.

Listede ilginç bir sürpriz vardı.

Dünyada en çok satan otomobiller arasında yer alan, elektrikli araç kategorisinde dünya lideri olan ve Türkiye’de de vergi avantajının yanı sıra fiyat kalite orantısındaki pozisyonu ile çok rağbet gören BYD (Beyond Your Dreams) beklenenin aksine ilk 10’da yer alamadı.

Bırakın ilk 10’u, ilk 20’de yoktu ve satış sayısında oldukça aşağılarda kaldı.

2 yıl önce Türkiye’de bir üretim tesisi kuracağını açıklayıp, bunun için ilgili bakanlık ile bir de anlaşma imzalayan ve vergi indirimi alan marka henüz bu fabrikanın temelini atmadığı için zaten tartışmaların odağındaydı.

Yakın zamana kadar talep patlaması nedeniyle önünde kuyruk olan BYD’nin şimdi de satış sayılarında ciddi bir azalma söz konusu idi.

Lüks Alman markalarını aratmayacak donanım ve konforu, vergi indiriminin de sağladığı avantajla sunan markanın bu kadar az satmasının arkasındaki gerekçe neydi?

Birkaç günlük araştırma ile bunu öğrendim.

Biliyorsunuz, Türkiye’de üretim yapan markaların bazı kriterleri karşılayan modelleri için ciddi bir vergi indirimi var.

Renault, FIAT, Toyota, Ford gibi üreticiler bu indirimlerden faydalanabiliyor ve Türkiye’de üretmedikleri bazı modelleri de daha avantajlı bir şekilde ithal edebiliyorlar.

BYD de Türkiye’de yatırım anlaşması yapınca, bu markaya da “fabrika tamamlanıncaya kadar” ithal edeceği araçlarda vergi indirimi sağlandı.

Bunun için de bir kota verildi.

Fabrika inşaatı tamamlanıp, üretim başlayıncaya kadar BYD belirlenmiş sayıda aracı Türkiye’ye getirip satabilecekti. 1 yıl içinde de Türkiye’de fabrikayı kurması bekleniyordu.

8 Temmuz 2024’te imzalanan anlaşmaya göre BYD Türkiye’de, muhtemelen Manisa civarında 1 milyar dolar yatırımla yılda 150 bin araç kapasiteli bir üretim tesisi ve AR-GE merkezi kuracaktı. 5.000 kişiyi istihdam edecek yatırımın 1 yıl içinde tamamlanıp üretime geçilmesi öngörülüyordu.

Anlaşma BYD Yönetim Kurulu Başkanı ile Sanayi Bakanı Kacır arasında imzalanmıştı.

BYD’nin Türkiye’deki satışlarının gerilemesinin nedeni işte bu anlaşma.

Çinli marka anlaşma şartlarına uymadı.

1 yıl içinde tesisin hayata geçmesi bir yana, neredeyse 2. yıla gidilirken henüz tesis için çivi bile çakılmadı.

Ve üretim öncesi vergi avantajlı araç ithali için verilen kota da doldu.

Bakanlık kotayı artırmayı ya da yeni kota vermeyi düşünmüyor çünkü BYD yatırım sözünü gerçekleştirmemekte direniyor.

Dahası Türkiye, BYD’ye pek yakında ciddi bir ceza kesebilir hatta kesecek.

BYD sözünü tutmadığı ve yatırımı yapmadığı için 1 milyar dolarlık yani kuracağı tesisin bedeli kadar bir ceza ödemek zorunda kalacak Türkiye’ye.

Buna rağmen tesis kurulamıyor ve marka da bu durumun kendilerinden kaynaklanmadığını, Çin hükümetinin Türkiye’de yapılacak bu yatırıma bir türlü onay vermediğini belirtiyor.

Yatırımın aksamasının, gecikmesinin hatta belki tamamen iptal edilecek olmasının nedeni çok net değil.

Çin hükümetinin daha önce uygun gördüğü bu yatırımı şimdi engellemesinin nedeni elbette açıklanmıyor.

Çin tarafında herkes bunu Türkiye’nin dış politikasındaki değişime ve Türkiye’nin Çin ve Rusya ya da kısaca BRICS ekseninden iyice uzaklaşarak yeniden ABD eksenine katılmasının Çin yönetiminde yarattığı tepkiye bağlıyor.

Bu sorunu Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bir Çin ziyareti ile çözmesi elbette mümkün ama zannederim o da Çin ile yeniden yakınlaşmayı pek de istemiyor.

İlginç olan ise bu yatırımın muhtemelen Macaristan’a kayacak olması.

Oysa Macaristan’ın ve lideri Viktor Orban’ın siyasi tutumu da Türkiye’den farklı değil.

Seçimde Başbakan Orban’ın düşecekmiş gibi bir görüntü vermesi de Macaristan’ın tutumunda bir değişikliğe işaret etmiyor.

OTOPODYUM